Symbolic Frame

 

The symbolic frame focusses on how humans make sense of the messy , ambiguous world in which they live. Meaning, belief, and faith are its central concerns.” (Bolman, Deal, 2003)

 

Introductie

Afgelopen jaren zijn symbolen en organisaties onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wie kent ze niet?: De leeuw van de Postbank, de pandabeer van het Wereld Natuur Fonds en de grote gele M van de Macdonalds.

Symbolen zorgen ervoor dat een organisatie wereldwijd herkenbaar is. Daarnaast kunnen er ook binnen uw organisaties symbolen aanwezig zijn, die representatief zijn voor het soort werkklimaat u met uw organisatie wilt bereiken. Hierbij kunt u denken aan de meest simpele acties, zoals gezamenlijk koffie drinken. In onderstaande stukken leest u meer over hoe u de cultuur van uw organisatie kunt ontdekken en van welke symbolen u gebruik kunt maken om dit uit te dragen.

 

Theorie

Door middel van symbolen kunt u de cultuur van uw organisatie laten zien. Sommige zijn van mening dat organisaties een cultuur hebben, anderen denken dat organisaties juist een cultuur zijn. Vaak verstaan we onder het begrip cultuur “The way we do things around here”. Werknemers kunnen verbonden zijn aan een organisatie doordat ze dezelfde normen en waarden hebben. Cultuur kan echter gezien worden als zowel een product als een proces. Werknemers die geruime tijd in dienst zijn, zullen een soort cultuur hebben ontwikkeld. Zo weet iedereen bijvoorbeeld hoe men met elkaar omgaat. Daarnaast kan deze cultuur verstoord worden door de komst van nieuwkomers. Zij kunnen een afwijkende visie hebben en zo soms een frisse wind meenemen in een organisatie. De reeds werkende werknemers kunnen opnieuw over hun cultuur na gaan denken en het eventueel overwegen om een andere koers te gaan varen. Hierdoor kunnen we cultuur ook als een proces aanduiden.

Als we vanuit het symbolische frame kijken naar een organisaties, moeten we rekening houden met de volgende punten:

· Wat het belangrijkste is in een organisatie is niet wat er gebeurd, maar wat de diepere betekenis ervan is.

· Aangezien mensen gebeurtenissen verschillend interpreteren kunnen werkelijkheid en betekenis van elkaar verschillen.

· Mensen houden zich vast aan symbolen om misverstanden te beperken en om voorspelbaarheid, richting, hoop en geloof te creëren.

· Wat een actie uitdrukt, is veel belangrijker dan wat het daadwerkelijk produceert.

· Cultuur is de lijm die organisaties bij elkaar houdt. Mensen zijn meer bij de organisatie verbonden als ze met hun collega’s rondom dezelfde waarden werken.

Als managers zich van deze punten bewust zijn, kunnen ze hun organisatie beter begrijpen en daardoor hun management erop aanpassen. Indien zij dit op een adequate manier doen, zal de organisaties en haar werknemers beter functioneren.

 

Praktijkvoorbeeld

Deze worden nader toegelicht onder het kopje Advies.

 

Advies

Er kunnen verschillende vormen symbolen in uw organisatie voorkomen. Onderstaande symbolen kunt u naar voren brengen en benadrukken:

 

mythen à Mythes zijn het verhaal achter het verhaal. Mythes hebben, soms onbewust, veel invloed op de wensen en conflicten in een bedrijf. Ze verbinden het verleden en het heden op een verhalende manier. Doordat dingen ze verklaren en uitdrukken, zorgen ze ook voor solidariteit en cohesie op de werkvloer.

 

visies à Visies zorgen ervoor dat het hoofddoel van een organisatie een vorm krijgen over hoe het er in de toekomst eruit zal komen te zien. Het is een fantasie die gedeeld wordt door iedereen. Een voorbeeld hiervan is de visie die het supermarktconcern Albert Heijn heeft ontwikkeld in de tijd dat de prijzenoorlog tussen supermarkten sterk toenam. Vóór de prijzenoorlog begon, stond het voortbestaan van Albert Heijn op het spel. Albert Heijn was te ver van de klant komen te staan, té arrogant geworden. Door de prijzenoorlog was het belangrijk om dichter bij de klant te komen staan, anders dreigde een vrije val. Daarom moesten de korte termijn acties weer plaats maken voor een lange termijn visie, die voor een belangrijk deel verankerd ligt in de nieuwe cultuur die Albert Heijn wil uitdragen. Een ambitie ook die zich het beste laat samenvatten met de slagzin: 'Het alledaagse betaalbaar en het bijzondere bereikbaar’.

 

waarden à Waarden geven aan waar een organisatie voor staat. Ze zijn anders dan doelen van een organisatie, omdat ze het fundamentele karakter omschrijven, waardoor organisaties zich van elkaar onderscheiden.

 

helden à Dit zijn ‘levende’ logo’s of iconen.
Hun woorden en daden laten zien waar de
organisatie of het bedrijf voor staat. Een
voorbeeld van een held is Nelson Mandela. Hij
voerde een jarenlange strijd tegen de apartheid
van de blanken in zijn land, waardoor hij een
levenslange gevangenis-straf kreeg. In 1990
kwam hij vrij en spande zich in om Zuid-Afrika
om te vormen tot een niet-racistisch en
democratisch land. Hij kreeg hier in 1993 de
Nobelprijs voor vrede voor. Niet alleen staat hij
symbool voor de anti-Apartheid, maar tegen-
woordig staat hij ook voor de strijd tegen aids. Om dit te
benadrukken gebruikt hij nu zijn gevangenisnummer, 46664, als symbool voor zijn aidsproject ‘Stop Aids Now’.

 

verhalen en sprookjes à Verhalen en sprookjes zorgen voor meer dan alleen entertainment van kleine kinderen. Ze bieden geruststelling, richting en hoop aan mensen van alle leeftijden. Ze kunnen ook zorgen voor de communicatie van informatie, moraal, waarden en mythen. Ze houden de helden en heldinnen van het verleden in leven.

 

 

                                       ritueel à Rituelen geven structuur en betekenis aan                                  het dagelijkse leven. Ze bevorderen het                                                 saamhorigheidsgevoel tussen nieuwkomers en                                       werknemers die al geruime tijd in dienst zijn. Een                                  voorbeeld van een ritueel is iedere vrijdagmiddag                                  borrelen na werktijd. Op deze manier leren de                                       werknemers elkaar buiten werktijd kennen. Dit kan                                  de samenwerking bevorderen.

 

 

ceremonie à Ceremonies brengen

net als rituelen structuur aan binnen

een organisatie, maar komen alleen

bij speciale gelegenheden voor. Een

voorbeeld van een ceremonie is de

gouden koets die al tientallen jaren

wordt gebruikt voor prinsjesdag. Eens

per jaar, op de 3e dinsdag van

september wordt de koningin in deze

gouden koets naar Den-Haag gereden

en daar aangekomen richt ze zich tot de Staten-Generaal en leest de troonrede voor. Hierbij is voor de Marechaussee een speciale rol

weggelegd. Hierdoor krijgen zij echt het gevoel dat ze erbij horen en een bijzondere functie vervullen.

 

metafoor, humor en toneelstukken à Metaforen, humor en spel zorgen voor de belangrijke ‘alsof’-eigenschap van symbolen. Ze zorgen ervoor dat zaken die te complex, mysterieus of bedreigend zijn om direct te behandelen kunnen worden bevat. Ze maken het vreemde bekend, en het bekende vreemd. Ze kunnen helpen subtiele thema’s ter sprake te brengen als de gangbare taal tekortschiet. Humor helpt om te integreren, om sceptische ideeën uit te drukken, het draagt bij aan de flexibiliteit en aanpassingsvermogen, het kan helpen met de socialisering, maar ook afstand creëren. Spel zorgt ervoor dat de regels even losgelaten kunnen worden om alternatieven te onderzoeken. Het moedigt experimenteren, flexibiliteit en aanpassingsvermogen aan.

 

 

 

 

Utrechtse School voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap

 

Vanuit verschillende frames naar de wereld kijken

       reFOCUS

Designed by: