De dodo

De dodo (Raphus Cuculatus) is een uitgestorven vogel ter grootte van een kalkoen of iets groter, met een gewicht circa 25 kg.

Het skelet van de dodo dat in het museum staat tentoongesteld, is samengesteld uit de beenderen van twee verschillende exemplaren. Er zijn eveneens gipsafgietsels van de ontbrekende beenderen toegevoegd. Het skelet is aangekocht in 1940 door professor Umbgrove. De dodo is in 1662 voor het laatst gezien. De mens was de reden van zijn uitsterven. De dodo was het eerste dier waarvan de mens zich bewust was dat hij het uitgeroeid had. Dat maakt de dodo zo bijzonder.

De dodo was een endemische soort van het eiland Mauritius, een vulkanisch eiland oostelijk van Madagascar. Dit eiland werd in de zestiende eeuw door Portugese, Engelse en Hollandse zeelieden veelvuldig aangedaan. Sinds zijn ontdekking in 1505 heeft de dodo al diverse namen gehad, van zwaan tot struisvogel. Tegenwoordig wordt het een Raphus Cuculatus genoemd. Volgens deze naam is de dodo familie van de rallen, meerkoeten en waterhoentjes. Cuculatus verwijst naar de aanwezigheid van een kapje op zijn kop. Recentelijk is echter door DNA onderzoek aangetoond dat de dodo verwant is aan de duif.

De dodo had zich helemaal aangepast aan de condities die op Mauritius heersten. Hij leefde langs de randen van het bos en at voedsel dat op de grond lag, voornamelijk afgevallen vruchten en zaden. De dodo heeft nog vleugelpennen in zijn skelet - deze zijn echter sterk gereduceerd. De vogel had zijn vermogen om te vliegen al lang verloren. Daar op het eiland ook geen natuurlijke vijanden van de dodo leefden was door de lucht vluchten ook niet nodig.

de naam "dodo"

Zeelieden die het eiland bezochten hadden voedselsupplementen nodig; zij vonden in de dodo een makkelijke prooi. Het was een logge trage loopvogel. Het woord dodo is mogelijk afgeleid van het portugese woord "douda" hetgeen "dom" betekent. In het Deens wordt deze vogel "Dronte" genoemd, hetgeen "traag" betekent. De dodo werd door de zeelui gevangen en verorberd. Dat het niet zo'n smakelijke hap was kunnen we afleiden uit de naam die de Nederlandse zeelui hem gaven: "walgvogel".

het uitsterven van de dodo

De zeelieden begonnen met de consumptie van de dodo. De bezoeken van de zeelui vonden echter niet vaak plaats. Waarschijnlijk had de dodo deze aanval kunnen overleven. Maar de zeelui namen beesten mee en introduceerden deze op het eiland. Zo kwamen er varkens en ratten op het eiland. Ook werden er apen geïntroduceerd. Hoe en wanneer deze Javaanse apen op het eiland kwamen is niet bekend. De beesten pasten zich snel aan en vooral de apen waren er weldra in grote hoeveelheden. Deze apen aten de eieren van de dodo en hiermee was hun lot bezegeld.

De laatste dodo werd in 1662 wellicht opgegeten door een groep nederlandse schipbreukelingen o.l.v. Volkert Iversen, hoewel er verhalen bestaan over nog een waarneming van een dodo in 1681. Op het eiland zelf vond Iversen al geen dodo's meer. Er was echter een klein eilandje voor de kust dat bij eb bereikbaar was. Op dat kleine eilandje vond hij nog 5 dodo's. Deze werden opgegeten.