Weerstation
Utrechtse Heuvelrug

Click for De Bilt, Netherlands ForecastVerwachting Midden-NL
Stopwatch-Terugteller
Weerkaartjes Weer1klik
Klik op dit plaatje voor een kaart van de streek.
Heuvelrug actueel Actueel weer NL/Europa Verwachtingen NL Klimaat en historie Weer in beeld Heuvelrug-links
U vindt hier informatie van allerlei aard over de Utrechtse Heuvelrug, de rest van Nederland en ook wat daarbuiten. De nadruk van de informatie ligt op de natuur, waar u volop kunt fietsen, ook via hellingen en wandelen.
klompenpaden
Utrecht/Gelderld
Nationale
parken NL
Natuurgebieden
Utr. Landschap
Zwerfsteneneiland
Maarn
Plant, dier en
paddenstoelen
Paddenstoelen
gids (Duits)
Natuur
kalender
De mooiste
plekjes NL
Fiets-, wandel-
en motorroutes
Planten voor
uw tuin

Beschrijving van de Utrechtse Heuvelrug.

Bekijk ook onze fotoreportage van het gebied.

Het gebied bestaat uit een zandrug in het landschap van de Nederlandse provincies Utrecht en Noord-Holland tussen de randmeren in het noordwesten en de Rijn in het zuidoosten. De contouren van de lange heuvelrug die van Huizen tot Rhenen loopt tekenen zich overal duidelijk af. De Utrechtse Heuvelrug heeft meerdere 'toppen' boven de 50 meter. Het hoogste punt is de Amerongse Berg met 69,25 meter boven zeeniveau. Het zuidelijkste punt is de Grebbeberg. De Utrechtse Heuvelrug heeft veel bos. Daarnaast vinden we er een aantal heidegebieden en enkele stuifzanden. Het gebied strekt zich van het Gooimeer tot de Nederrijn uit over een totale lengte van circa 50 km. De totale oppervlakte is ongeveer 23 000 hectare. Daarmee is het na de Veluwe het grootste bosgebied van Nederland.

Ontstaan.
De Utrechtse Heuvelrug is zo'n 150.000 jaar geleden ontstaan in de voorlaatste ijstijd, het Saalien. Vóór die tijd stroomden Rijn en Maas verder naar het noorden dan tegenwoordig, ongeveer op de plek waar nu de Gelderse Vallei ligt. Voorafgaand aan de ijsbedekking hadden deze rivieren daar dikke lagen zand en grind afgezet. Toen in het Saalien, het ijs tot dit deel van Nederland oprukte werden deze rivierafzettingen opgestuwd in hoge stuwwallen, zoals de Utrechtse Heuvelrug. Aan de rand van het ijs zocht smeltwater zijn weg door zwakke plekken in de stuwwal en er ontstonden ijssmeltwaterdalen. Een fraai voorbeeld is de Darthuizerpoort bij Leersum, waar de weg van Leersum naar Maarsbergen is aangelegd (thans N226). Het sediment dat door deze smeltwaterstromen geërodeerd werd, werd in grote sandrvlakten aan de westrand van de Utrechtse Heuvelrug afgezet. Dit verklaart waarom de helling aan deze kant veel flauwer is dan aan de oostkant. Op deze sandurs zijn ook zwerfkeien te vinden die meegespoeld zijn met het smeltwater uit de ijskap.

In de laatste ijstijd (het Weichselien) kwamen de gletsjers niet tot in Nederland, maar was de bodem wel permanent bevroren (permafrost). Door de toen heersende harde winden werden lagen dekzand afgezet, met name aan de flanken van de Utrechtse Heuvelrug. Hierdoor breidde de Heuvelrug zich een stukje naar het oosten uit. Het gebied ten oosten van de Leusderheide bijvoorbeeld, waarop het landgoed Den Treek is gevestigd, behoorde aanvankelijk tot de Gelderse Vallei maar werd in deze periode opgehoogd met het dekzand. Utrechtse Heuvelrug gezien vanaf de Elsterberg Bovenop de Utrechtse Heuvelrug vond erosie plaats in deze koude periode. Door de aanwezigheid van permafrost in het voorjaar kon smeltwater van de sneeuw niet makkelijk in de ondergrond infiltreren. Het gevolg was dat het water zich ging concentreren in stromen en de ondergrond ging eroderen waardoor de sneeuwsmeltwaterdalen (of droge dalen) gevormd werden. Deze zijn echter niet zo groot als de ijssmeltwaterdalen gevormd in het Saalien. De Rijn erodeerde de stuwwal aan de zuidkant, dit komt nu nog tot uiting in de steile helling van de Grebbeberg. In vroeger tijden zijn de Utrechtse Heuvelrug en de westelijke stuwwal van de Veluwe, met daarin o.a. de Wageningseberg met elkaar verbonden geweest.

Toen het klimaat na de laatste ijstijd warmer werd, is het gebied bebost geraakt. Tijdens de Late Steentijd nam de bevolking met name in de hoger gelegen delen van Nederland zoals de Utrechtse Heuvelrug sterk toe. Het bos werd gekapt om landbouw en veeteelt te bedrijven. Vanaf de IJzertijd tot de Vroege middeleeuwen verplaatste de landbouw zich geleidelijk naar lager gelegen gebieden en kreeg de veeteelt de overhand. Op de droge heuvelrug ontstonden heidevelden en stuifzanden. Pas in de negentiende en twintigste eeuw werden op grote delen opnieuw bossen aangelegd. De Utrechtse Heuvelrug is een aardkundig waardevol gebied. De heuvelrug vertoont de typische elementen die behoren bij een stuwwal, zoals het zeer representatieve smeltwaterdal van de Darthuizerpoort en de goed ontwikkelde sandr van de Leusderheide. Ook de steile hellingen van de Grebbeberg zijn een opvallend verschijnsel in Nederland. De Grebbeberg was het eerste door een provincie aangewezen aardkundig monument

Bewoning.
Op de Utrechtse heuvelrug bij Rhenen gevonden vuurstenen gereedschappen van 100.000 tot 150.000 jaar oud (Midden-Paleolithicum) behoren tot de oudste vondsten in Nederland ten noorden van Zuid-Limburg. In het Laat-Paleolithicum nemen de vondsten toe en vinden we ook nederzettingsresten (Weichselien, ca. 13.000-9000 vC). Utrechtse Heuvelrug gezien vanuit Veenendaal Tijdens het Mesolithicum (circa 9000-4500 vC) verbeterde het klimaat en nam de bevolking van jagers en verzamelaars toe. In het Vroeg-Neolithicum (circa 5000-4000 vC) zien we de eerste landbouw en veeteelt. Samenhangend met de sterke bevolkingsgroei en sociale ontwikkeling van het Laat-Neolithicum (circa 3100-2100 vC) ontstaan de eerste grafheuvels op de heuvelrug.

In de Vroege middeleeuwen maakte de Heuvelrug deel uit van de gouw Flethite. Vanaf deze tijd ontstonden de engdorpen. Deze lagen op de overgangen van de heuvelrug naar de lagere gebieden. Kenmerk van deze vroegmiddeleeuwse nederzettingen was het gemeenschappelijk gebruik van de grond. De boerderijen lagen bij elkaar aan een centrale open ruimte, de brink. Rondom de dorpen lagen op de hogere gronden de engen, de akkers, omheind door een houtwal. Daarnaast werden bosjes in standgehouden als eikenhakhout. Op de meer vochtige terreinen lagen de onverkavelde weidegronden, de meent. Verderop lagen de hooilanden, de maten. Boven op de stuwwal lag het veld, onontgonnen bos, heide en veen. Engdorpen aan de zuidwestrand van de Heuvelrug zijn Rhenen, Elst, Amerongen, Leersum en Doorn. Aan de noordoostrand liggen Soest, Baarn, Oud-Leusden, Woudenberg, Maarn en Maarsbergen. In de vroege middeleeuwen strekte het zogenoemde Westerwoud zich nog uit van Rhenen tot Zeist, en in het noorden tot Amersfoort.

Met de komst van schaapskudden traden in de periode van de elfde tot de veertiende eeuw grote veranderingen in. De schapen begraasden de woeste gronden, die zich tot heidevelden ontwikkelden. 's Nachts verbleven de schapen in schaapskooien bij de boerderijen. In deze potstallen deponeerden ze hun mest op heideplaggen. Dit werd vervolgens op de akkers gebracht. De akkers werden als gevolg van de eeuwenlange bemesting opgehoogd. Tegelijkertijd verdwenen in het veld de bossen. Wat overbleef waren uitgestrekte, open heidevelden en stuifzanden. Uiteindelijk was praktisch al het oorspronkelijke bos van de Heuvelrug verdwenen. De Heuvelrug op liepen alleen de brede schapendriften, de wegen waarlangs de schapen trokken van de stal naar de heide. Deze zijn nog in het landschap terug te vinden.

Vanaf de 17e eeuw werd langs de warme zuidhelling van de stuwwal bij Elst en Amerongen tabak geteeld. Enkele tabaksschuren zijn bewaard gebleven. Wallenburg In 1797 vestigde de Franse hugenoot Jean Marie D'Amblé zich op de heide ten oosten van Zeist. Hij bouwde er een huis, de Wallenburg (genoemd naar de wallen die het stuifzand tegen moesten houden) en deed de eerste pogingen de heide voor landbouw geschikt te maken. Daarvoor gebruikte hij paardenmest afkomstig van de napoleontische troepen die in 1804 onder De Marmont op het Kamp van Zeist gelegerd waren. Het zou echter tot het eind van de negentiende eeuw duren voordat de meeste woeste gronden weer werden omgevormd tot bossen, met de grootschalige aanplant van naaldbomen. De bossen leverden grondstof voor leerlooierijen (eikenschors), brandhout en mijnhout. Aan het eind van de zeventiende eeuw worden langs de randen van de Heuvelrug de eerste landgoederen en buitenplaatsen gesticht. Dat proces raakt in een stroomversnelling in de negentiende eeuw. Dan begint men ook de heide te ontginnen en bebossen. Toen in 1815 de weg van De Bilt naar Rhenen werd bestraat nam het aantal buitenplaatsen sterk toe. In het zuidelijke deel zijn thans nog circa 80 buitenplaatsen te herkennen in het gebied van "De Stichtse Lustwarande".
Bron: Wikipedia

Beschrijving van de plaatsen.

De gemeente Utrechtse Heuvelrug is ontstaan op 1 januari 2006 na een herindeling van de zeven dorpen Amerongen, Doorn, Driebergen-Rijsenburg, Leersum, Maarn, Maarsbergen en Overberg.

Amerongen
De geschiedenis van het dorp Amerongen is nauw verweven met die van het gelijknamige kasteel. Het oorspronkelijke Kasteel Amerongen werd in 1286 gesticht op verzoek van Graaf Floris V. Gletjsers kwamen in de ijstijd van de Scandinavische landen tot aan de Rijn en brachten het materiaal voor de Utrechtse Heuvelrug, die reikte van Huizen tot Rhenen. Van de verschillende "bergen" is de Amerongse berg met 69,25 meter de hoogste. Het uitgestrekte bosgebied is bij Amerongen de verbinding tussen de uiterwaarden van de Neder Rijn in het zuiden en de Gelderse Vallei in het noordoosten. De bossen en velden zijn grotendeels vrij toegankelijk voor wandelaars.

Doorn
De naam Doorn is afgeleid van Thorhem of Thorheim, wat woonplaats van Thor, god van de donder, betekent. Doorn is gelegen aan de zuidwestkant van de Utrechtse Heuvelrug. De oudste vermelding dateert vanaf 885. Grafheuveltjes in de Kaapse Bossen doen nog aan oude tijden herinneren. In de middeleeuwen bestond Doorn uit twee Ridderhofsteden omgeven door heidevelden, akkers en bosgebied. Een beroemde inwoner van Doorn was de Duitse keizer Wilhelm II. Hij werd in 1918 verbannen en nam zijn intrek in Huize Doorn. Ook de schrijver Simon Vestdijk heeft een groot deel van zijn leven in deze dorpskern gewoond. De aantrekkelijke omgeving maakt Doorn sinds lange tijd tot een recreatiekern met veel forensen. Bekend in Doorn is de jaarlijkse kastelentocht van rijtuigen.

Driebergen-Rijsenburg
"Thribergen" werd voor het eerst vermeld in 1159, maar een verklaring voor deze naam is er niet. Ooit is Keizer Karel V heer van Driebergen geweest. Na de aanleg van de Langbroekerwetering in 1126 en veel later de bestrating van de huidige Hoofdstraat werd de trek naar de Utrechtse Heuvelrug groter. Ridder- en boerenhofsteden werden ontwikkeld. Landgoederen strekten zich steeds verder uit. De goedkope zandgronden werden met bossen ingeplant en zo ontstond er een aantrekkelijk gebied dat aangeduid wordt als "Stichtse Lustwarande". De aansluiting op de snelweg A12 en het NS station maken Driebergen-Rijsenburg goed bereikbaar.

Leersum
De namen Laresheim of Laresheem zijn de voorgangers van het uiteindelijke Leersum. Leer of laar is een stuk bos dichtbij bewoners gelegen. Heim betekent woonplaats. Naast de oude Hervormde kerk uit ca. 1500 aan de doorgaande weg (N225) staat de herberg "King William" uit ca. 1690. Stadhouder Willem III zou hier gelogeerd hebben in 1697. Vanwege het bosrijke karakter en de ligging aan de voet van de Heuvelrug, is Leersum een geliefd vakantieoord. Jaarlijks wordt in augustus een groot Bloemencorso gehouden.

Maarn
De naam van deze plaats is voortgekomen uit de vroegere marken Maarn en Maarsbergen. Het betrof toen een zelfstandige boerengemeenschap. De grens tussen de huidige dorpskernen werd in 1833 officieel vastgelegd. De opkomst van de dorpskern Maarn is vooral te danken aan de aanleg van de spoorlijn Arnhem-Utrecht en aan de zandafgraving van de zuidelijke bergrug van de Heuvelrug. Zandafgravers en spoorwegmedewerkers vestigden zich in het dorp. Maarn is een van de laatst volledig intact gebleven tuindorpen (1925) en heeft een uniek karakter.

Maarsbergen
Meerseberch of Meersbargen betekent moerassig land bij een berg. Maarsbergen ligt op het grensgebied van de Utrechtse Heuvelrug en de Gelderse Vallei. Maarsbergen was vroeger voor een groot deel eigendom van het riddergoed Berne bij Heusden. In 1134 schonk ridder Fulco ondermeer kasteel Maarsbergen aan de kerk. Uiteindelijk kwam dit in bezit van de familie Godin de Beaufort. De aanleg van de spoorlijn in 1844 zorgde ervoor dat Maarsbergen uit haar isolement kwam. Door het station en de bijkomende bedrijvigheid, ontstond toen eigenlijk een nieuwe kern, een kerk, een school herberg enz. Voor 1850 was er bij kasteel Maarsbergen sprake van een kern, de Meersbergse buurt met een tiental boerderijen en enkele woningen. Tot 1 januari 2006 hoorde Maarsbergen bij de gemeente Maarn.

Overberg
Op de uitlopers van de Utrechtse Heuvelrug in het gebied dan zich uitstrekt naar de Gelderse Vallei ligt Overberg. Een buurtschap dat reeds eeuwen onder namen als "De Hucht", "De Groep" en "De Haar" op de kaart stond. De dorpskern behoorde bij Amerongen en van daaruit gezien lag het "over de berg", vandaar de naam Overberg. Het dorp is ontstaan in een gebied dat vroeger uit veengronden en heidevelden bestond, waarbij het dorp sterk agrarisch georiënteerd was. Tegenwoordig is Overberg ook een graag geziene vakantiebestemming, waarbij op de fiets volop ontdekkingsmogelijkheden zijn.
Bron: VVV Utrechtse Heuvelrug.

Leuke en/of handige links en tips.

De beurs en de AEX

Weerwoordzoekers
Weerquizzen

Vind alle plekken ter wereld!
Vind uw lengte/breedtegraad


Weerspreuken
Alles over buien
Alles over mist
Alles over onweer
Alles over storm
Alles over tornado's
Elfstedentochten
Herfstweer
Weerkaarten
Wolken-classificatie
IJsselmeerklimaat

Wat is gevoelstemperatuur,
hoeveel km/uur is windkracht 7,
hoeveel Fahrenheit is 25 °C?
Weercalculator.
Alles over luchtdruk.

Temperatuur en vochtigheid.
Zon op/onder in uw plaats
Utrechtkalender.
Waar schijnt de zon nu?
Zonshoogte en zonshoek.
Zonsverduisteringen, waar?

Handige weersoftware
Zelf actuele weerkaarten maken
Zelf verwachtingskaarten maken
Wereldweergegevens ophalen
Klimaatgegevens Nederland
Wereldklimaatgids KNMI

Achtergronden (KNMI)


NATUUR EN ERFGOED
Alle Nederl. planten en dieren
Alle vogelsoorten in Nederland
Arboreta (bomentuinen) in Nederland
Beleef de lente in Utrecht
Boomsoortengids
Boswandeling virtueel(tip!)
Bijzondere bomen
Flevoweer en natuur
Historische foto's Utrecht e.o. - deel 2
Kastelen in Nederland
Klompenpaden in Nederland
Landschap Erfgoed Utrecht
Mooi Gelderland
Nationale parken in Nederland
Natuurroute N70 Berg en Dal - kaart
Neerlands tuin-plantensoorten
IVN(natuur) Amersfoort e.o.
IVN(natuur) Vecht- en Plassen
Maarn/Maarsbergen natuurlijk
Natuurberichten
Natuurmonumenten(stichting)
Natuurflits - veel natuurfoto's
Nederlands Landschap
Plantaardigheden
Plant en dier gezien in Utrecht
Staatsbosbeheer
Vogels in Nederland
Vogels en meer natuurfotografie

PROVINCIE UTRECHT
Encyclopedie in het Uteregs!
Alle buslijnen in Utrecht!
Bereikbaarheid Utrecht
Bereikbaarheid/wegwerk NL
Binnenwater infocentrum
Bed and breakfasts Utrecht
Boerderijkamers(logies)
Campings in Utrecht
Dagje weg in Utrecht en NL
Goedkope dagjes uit in Utrecht
Dierenpark Amersfoort
Dierenpark Ouwehands, Rhenen
Heuvelrugnieuws
Nationaal Park Utr. Heuvelrug
Utrechtse Heuvelrug
Favoriete landschap in NL kiezen
Fietsen in Utrecht
Fietsknooppuntenplanner Utrecht
De wereldfietser
Fietsrouteplanner Fietsersbond
Fietsrouteplanner NL
Fietsen (toeristisch) in NL
Foto's en alles over Utrecht
Hellingen Heuvelrug
Historie uit Utrecht
Historische foto's uit Utrecht/NL
Hoe hoog woont U?
Hoogste gebouwen in Utrecht
Hoogste heuvels in Utrecht
Veilig schaatsen in Utrecht en meer
Schaatsplezier in Utrecht / NL
IJsclubs in Utrecht en overig NL
IJsberichten voor de binnenvaart.
Kamperen bij de boer, Utrecht
Kastelen in Utrecht
Kazernes in Utrecht en rest NL
Kermissen in Utrecht / ov. NL
Klompenpaden in Utrecht/Gld
Krommerijngebied
Krommerijngebied nieuws
Markten in Utrecht/NL
Markten (alle soorten en wanneer)
Meldingen brandweer/politie
Meldingen brandweer/politie-2
Molens in Utrecht
Mooie plekken in Utrecht / NL
Motortoertochten Utrecht en verder
Naamsverklaringen Utrecht
Nieuws uit provincie Utrecht
Nieuws + foto's politie/brandweer
Oud Houten
Plattelandsinfo
Recreatieterreinen in M-Nederland
St. Driebergen vroeger en nu
22.000 restaurants in Nederland
Uit eten in Utrecht + recensies
Uit eten in Utrecht
Utrechtse toprestaurants
Utrechtse/NL kwaliteitsrestaurants
Lekker en exclusief eten
Uit eten (goedkoop, < 10 Euro)
Uitgaan in Utrecht
Uitjes, alle evenementen in Utrecht
Utrechtse uittips
Utrechts archief(veel oude foto's)
Utrechts nieuws blikopnieuws.nl
Utrechts nieuws nieuws.nl
Uitzichtpunten Utrecht e.o.
Wandelen in Utrecht
Veiligheidsregio Utrecht
Zwembaden in Utrecht
Zwemwaterkwaliteit Utrecht

ALGEMENE TIPS
Ambachten/oud-NL spelletjes
Atlas (nationaal) van Nederland
Dagje erop uit
Dagtochtjes met de trein
Dialecten in Utrecht en rest NL
Elfstedentochten
Ezelsbruggetjes
Fietsknooppuntennetwerk
Fietslogies-Vrienden op de fiets
Fietsroutes in Twente
Jumbo fietsroutes
Files in Nederland
Filekaart Nederland(Traphic)
Flitscamera's in Nederland
Foto's van plaatsen hele wereld
Goedkoop tanken in Utrecht
GPS-routes en kaarten
Griep in Nederland en waar
Historisch nieuws en kaarten NL
Kerken in Nederland
Landelijke fietsroutes NL
Lucht- en andere foto's van Utrecht
Misdaden in Nederland(actueel)
Nederland in vele lijsten
Nieuws, verkeer en weer in NL
Oude Ambachtenmuseum Terschuur
Openbaar Vervoerplanner
Recepten, thuis lekker eten
Smulweb - meer recepten
Recreatieve routes(wand./fiets/motor)
Risicokaart Utrecht/NL, rampen, e.d.
RIVM Bilthoven, ziekte, zorg en milieu
Routeplanner Europa
Storingen treinverkeer
Treinen vroeger en nu
Treinreisplanner NS
Treinreisinformatie(handig en snel)
Trein- en achtergrondformatie Prorail
Vertalen van een buitenlandse site
Wandel-, fiets- en motorroutes
Wandelroutes NL , w.o. van NS
Wandelroutes NL allemaal
Wandelzoekpagina NL
Wijnbouw in Nederland
Utrecht en wereld(Googlemaps)
Vakantielandenoverzicht
Zon en maan, planeten en sterren
Utrechts nieuws op TV
Utrechtse filmpjes
Wijngaard Wageningseberg
Woordenboek bekende talen
Woordenboek(begrippen/termen)
Treinen, waar rijden ze?
Vliegtuigen, waar vliegen ze?
Schepen, waar varen ze?
Inhoud Nederlandse kranten